22/06/2017

* Những yếu tố cần cho một nền báo chí mạnh

Mõ Làng


Các thế lực chính trị trên thế giới ngày càng sử dụng báo chí, truyền thông, nhất là mạng xã hội như một công cụ thể hiện quyền lực và ảnh hưởng chính trị không thể thiếu. Vì thế, làm thế nào để xây dựng, quản lý báo chí một cách hiệu quả, trở thành công cụ tư tưởng mạnh, phục vụ chính trị là vấn đề cốt tử hiện nay.

Để có một nên báo chí mạnh thì phải có ba yếu tố tương tác mạnh: Người làm báo, đọc giả và người quản lý.

Người làm báo cần có cái tâm

Cái Tâm của nhà báo liên quan đến cả vận nước và tương lai dân tộc chứ không chỉ có lòng trắc ẩn đối với một vài cá nhân, đặc biệt trong bối cảnh lịch sử hôm nay. Những nhà báo chân chính không bao giờ nghĩ đây là một cái nghề để cầu danh, cầu lợi, mà là phương tiện để hành đạo... 

Cái Tâm nhà báo trước hết là nói sự thật. Những nhà báo có uy tín thường là những người không bao giờ rời sự thật. Họ phải trần ai lai khổ, thậm chí phải bỏ mạng để tìm đến với sự thật và bảo vệ nó. Coi việc tôn trọng sự thật và nỗ lực tìm kiếm sự thật của người viết báo, làm báo như là một trong những thuộc tính căn bản nhất của nghề nghiệp.

Sự thật thì có nhiều cung bậc, nhưng nhà báo cần chọn cung bậc "đại diện" làm bùng nổ thông tin nhằm giải phóng xã hội ra khỏi sự kiềm tỏa hữu hình và vô hình, đưa con người và xã hội tiếp cận với chân lý, thức tỉnh trách nhiệm của giới hữu trách, của mỗi công dân, vun đắp nhân bản, nuôi dưỡng cái thiện, chống cái ác, cái xấu, cái gian dối... 

Hai chữ “sự thật” cũng mang nhiều ý nghĩa phong phú, phức tạp, rất tùy thuộc vào hoàn cảnh lịch sử cụ thể mà các chủ thể của nghề nghiệp đang sống và làm việc. Có những sự thật thuộc thông tin đơn thuần đương nhiên cần được phản ảnh đúng, không thể làm khác, nhưng cũng có những sự thật thuộc phạm vi xử lý và bình luận các thông tin, đòi hỏi sự phân tích ở chiều sâu hơn nhằm gợi ý giúp cho độc giả thấy được tầng sâu bản chất của sự vật, cũng như nguyên nhân gốc rễ của mọi hiện tượng tiêu cực làm cho xã hội băng hoại.

Nhà báo vì thế không chỉ yêu sự thật mà còn phải ra sức bảo vệ sự thật nữa. Họ không chỉ cần sự tinh thông nghề nghiệp với lương tâm trong sáng mà còn dám mạnh dạn đề xuất sáng kiến, đặt ra những vấn đề bức xúc xã hội cần giải quyết, góp phần thúc đẩy sự tiến bộ, chứ không nên chỉ mô tả như một cái máy ảnh. Đây vừa là trách nhiệm vừa là lương tâm của người cầm bút, thể hiện một cách cụ thể trong quá trình viết lách, biên tập và quyết định bài vở, trên cơ sở coi lợi ích của nhân dân, lợi ích xã hội là luật pháp tối thượng mà không hề khuất phục bất kỳ một thế lực nào.

Có tâm thì sẽ không có chuyện nhà báo làm tiền doanh nghiệp, không có chuyện "đâm thuê chém mướn", không có chuyện khuất phục trước quyền lực mà làm ngơ cho tiêu cực, bẻ cong ngòi bút.

Người đọc cần phải có trí

Thẳng thắn mà nói, rất nhiều đọc giả còn chả phân biệt nổi thế nào là trang tin điện tử, blog, web hay báo chí chính thống. Nhiều người lấy thông tin từ mấy trang web, blog, FB cha vơ chú váo, chẳng có được nổi cái tên thật nói đó là thông tin!

Thẳng thắn mà nói, chính phần nhiều đọc giả nhãn quan chính trị thấp kém nên không có khả năng sàng lọc thông tin, không nhận diện được thông tin chính thống, khả năng miễn dịch từ thông tin xấu, độc hại là yếu ớt. Trong bối cảnh mạng xã hội phát triển như ngày nay, thật giã lẫn lộn, kẻ xấu thì nhiều thủ đoạn, rất dễ bị lêch lạc nhận thức. Ai là người sử dụng mạng xã hội nhiều, có phải là giới trẻ? Những người còn rất thiếu kỹ năng sống.

Có chuyện lệch chuẩn từ người đọc trong tiếp nhận thông tin không? Có đấy, trầm trọng là đằng khác. Hãy hỏi chính bản thân mình, mỗi ngày dành bao nhiêu thời gian cho những tin về chính trị, kinh tế, văn hóa, xã hội hay chỉ chăm chăm đọc showbiz, cướp, giết, hiếp... Chiều lòng khách, báo lá cải nó có đất dụng võ là vậy. 

Khách hàng là thượng đế, gu của thượng đế thế nào thì nhà sản xuất chiều vậy cho nên chuyện về vụ án, showbiz, dạy cách làm tình, moi móc đời tư.. Cái mặt trái, cái ác nghiệt của thị trường là đấy. Chỉ có điều sản phẩm vật chất có lỗi thì có thể làm lại được, còn sản phẩm tư tưởng mà lỗi thì khó sửa lắm.

Trên các sạp báo giấy, vắng bóng những tờ báo chính luận như Nhân Dân, Quân đội Nhân dân vì người đọc ít mua những tờ báo ấy. Hỏi có phải nó không có bài viết tốt về chính trị, văn hóa, xã hội. Không phải, vì nó thiếu đọc giả khôn ngoan. 

Người quản lý cần có tài

Quản lý báo chí truyền thông cần chủ động, không nên quá tập trung vào xử lý tình huống. Trong bối cảnh các nhóm lợi ích phát triển nhanh chóng, đan xen phức tạp, hoạt động báo chí - truyền thông bị sức ép rất lớn, dễ bị sai sót. Thực tiễn cho thấy, không bao giờ có thể lường hết được các tình huống, vì vậy việc chỉ đạo để xử lý các tình huống luôn là công việc cần thiết và là phần công việc hàng ngày của công tác lãnh đạo, quản lý báo chí - truyền thông. Tuy nhiên, nếu việc xử lý tình huống lấn át công việc khác trong chỉ đạo, quản lý, thì sẽ luôn bị động.

Do đó, cần nâng cao tính chủ động sử dụng công cụ chính sách, pháp luật trong chỉ đạo nội dung thông tin và trong quản lý nhà nước đối với báo chí - truyền thông. Các công cụ pháp lý không thể thay thế chỉ chính sách, nhưng là công cụ chủ yếu, cơ bản của lãnh đạo đối với báo chí - truyền thôn. Tăng cường công cụ này cũng là tăng cường sự lãnh đạo chính trị đối với hoạt động truyền thông.

Các quy định pháp lý đối với hoạt động báo chí - truyền thông càng đầy đủ, chi tiết, thì càng có tác dụng khuyến khích hoạt động hữu ích, đồng thời ngăn ngừa các sai phạm của hoạt động báo chí - truyền thông. Khi cần chấn chỉnh sai sót thì cũng thuận tiện và hiệu quả hơn vì đã có các quy định pháp lý cụ thể, chi tiết để vận dụng.

Khi công chúng không thỏa mãn những thông tin mà hệ thống báo chí - truyền thông hiện có cung cấp, người ta sẽ có xu hướng tìm thêm thông tin ở hệ thống truyền thông khác, trước hết là mạng xã hội. Vì vậy, chặn những thông tin xấu, độc hại, bịa đặt từ mạng xã hội là rất cần thiết. Thời gian qua Bộ TTTT đã làm rất tốt, rất bài bản về mặt này.

Để đáp ứng nhu cầu thông tin của công chúng thì giải pháp tốt nhất là xây dựng cho được một hệ thống báo chí - truyền thông nhà nước mạnh, đa dạng. Hiện nay, chúng ta có một số cơ quan báo chí - truyền thông tầm quốc gia có vị thế tốt. Cần xây dựng các cơ quan này thực sự mạnh về thực lực, có vai trò chi phối dư luận xã hội. 

Hiện nay xuất hiện nhiều lo ngại về việc nếu các cơ quan báo chí lớn chuyển sang cơ chế vận hành như tập đoàn, có nguy cơ bị sa vào mục đích lợi nhuận, sao nhãng nội dung. Nguy cơ này là có thật, nhưng nếu có đội ngũ cán bộ lãnh đạo có tài và cơ chế quản lý chặt chẽ thì hoàn toàn có thể xử lý được mối quan hệ giữa kinh tế báo chí và tôn chỉ của cơ quan báo chí. 

Cả ba yếu tố nói trên đều có thể tạo dựng dễ dàng nếu tất cả đều đặt lợi ích dân tộc lên trên hết.

0 comments:

Đăng nhận xét